Jerebu Pulau Pinang | Risiko Kesihatan, Indeks IPU & Cara Melindungi Diri

Artikel oleh: Anonymous

27 August 2026

Jerebu di Pulau Pinang: Kesan Udara Terhadap Tubuh Anda dan Cara Melindungi Diri

Pulau Pinang sekali lagi menghadapi kualiti udara yang tidak baik. Selepas sedikit pemulihan pada awal Oktober, jerebu kembali melanda pada 8 Oktober 2026, dengan tiga daripada empat stesen pemantauan di negeri ini mencatatkan bacaan Indeks Pencemar Udara (IPU) pada paras tidak sihat. Berdasarkan bacaan setiap jam di portal APIMS Jabatan Alam Sekitar (JAS), Seberang Perai mencapai puncak IPU 156, Minden 156 dan Seberang Jaya 154, manakala Balik Pulau kekal pada paras sederhana sepanjang hari. Exco Belia, Sukan dan Kesihatan Pulau Pinang Daniel Gooi menggesa orang ramai untuk mengehadkan aktiviti luar rumah dan memakai pelitup muka apabila keluar.

Episod jerebu di Malaysia cenderung berulang dan bukanlah peristiwa yang berlaku sekali sahaja, terutamanya semasa musim Monsun Barat Daya yang berlangsung dari Mei hingga September. Walaupun musim monsun hampir berakhir, jerebu rentas sempadan dari Kalimantan dan Sumatera masih memberi kesan kepada kualiti udara di Semenanjung Malaysia sehingga Oktober. Inilah masa yang sesuai untuk memahami apa yang sebenarnya dilakukan jerebu terhadap tubuh badan, siapa yang paling berisiko, dan langkah apa yang boleh anda ambil untuk mengurangkan pendedahan.

Memahami Indeks Pencemar Udara

Bacaan IPU Setiap Jam Pulau Pinang, 8 Oktober 2026 - Jabatan Alam Sekitar (JAS)

Malaysia menggunakan Indeks Pencemar Udara (IPU), yang diuruskan oleh Jabatan Alam Sekitar (JAS), untuk mengukur dan melaporkan kualiti udara melalui 68 stesen pemantauan di seluruh negara. Bacaan dikemaskini setiap jam.

Kualiti udara di Pulau Pinang sempat bertambah baik pada awal Oktober. Pada jam 8 pagi 6 Oktober 2026, Minden mencatatkan IPU 45 dan Balik Pulau turun kepada 23, kedua-duanya dalam julat baik.

Penambahbaikan itu tidak bertahan lama. Pada 8 Oktober 2026, IPU kembali meningkat ke paras tidak sihat di tiga daripada empat stesen pemantauan di negeri ini. Bacaan setiap jam di bawah diambil daripada portal APIMS JAS untuk 8 Oktober 2026, dipaparkan dari jam 10 pagi hingga tengah malam.

• Seberang Perai: mencapai puncak IPU 156 pada jam 10 pagi dan 11 pagi. Kekal dalam julat tidak sihat sehingga tengah malam, apabila bacaannya 125.
• Minden: mencapai puncak IPU 156 antara jam 12 tengah hari hingga 2 petang. Kekal dalam julat tidak sihat sehingga tengah malam, apabila bacaannya 153.
• Seberang Jaya: mencapai puncak IPU 154 pada jam 12 tengah hari dan 1 petang. Kekal dalam julat tidak sihat sehingga tengah malam, apabila bacaannya 129.
• Balik Pulau: kekal dalam julat sederhana sepanjang hari, antara 91 hingga 96 (puncak 96 pada jam 12 tengah hari).

1. Maksud Angka IPU

• 0 – 50 | Baik – Semua orang boleh menjalankan aktiviti luar rumah seperti biasa.
• 51 – 100 | Sederhana – Selamat bagi kebanyakan orang. Mereka yang sensitif mungkin mengalami kerengsaan ringan.
• 101 – 200 | Tidak Sihat – Kurangkan aktiviti luar rumah yang berpanjangan atau berat, terutamanya bagi kumpulan berisiko tinggi.
• 201 – 300 | Sangat Tidak Sihat – Elakkan pendedahan luar rumah yang berpanjangan. Kumpulan berisiko tinggi sebaiknya kekal di dalam rumah.
• Melebihi 300 | Berbahaya – Semua aktiviti luar rumah perlu dielakkan. Ikut panduan kecemasan daripada pihak berkuasa.

Langkah Pencegahan dan Kawalan Kesihatan Semasa Jerebu - Kementerian Kesihatan Malaysia

Packages and Promotion

Health Screening Packages

Shop Now

2. Apa yang Sebenarnya Diukur oleh IPU

IPU Malaysia mengambil kira beberapa bahan pencemar utama, iaitu zarah halus (PM2.5 dan PM10), ozon, karbon monoksida, sulfur dioksida dan nitrogen dioksida. Dalam episod jerebu di Malaysia, PM2.5 biasanya menjadi kebimbangan utama.

PM2.5 merujuk kepada zarah udara yang berdiameter kurang daripada 2.5 mikrometer. Sebagai perbandingan, sehelai rambut manusia berdiameter kira-kira 70 mikrometer. Zarah-zarah ini terlalu halus untuk ditapis oleh hidung atau tekak, dan boleh masuk jauh ke dalam paru-paru serta dalam sesetengah kes meresap ke dalam aliran darah, mencetuskan keradangan dan kesan kardiovaskular.

Nota penting: sub-indeks zarah dalam IPU dikira berdasarkan purata bergerak 24 jam. Ini bermakna bacaan yang anda lihat sekarang mungkin tidak menggambarkan sepenuhnya kemerosotan kualiti udara yang berlaku dalam satu jam yang lalu. Untuk gambaran yang lebih segera, semak juga bacaan PM2.5 secara masa nyata.

Kesan Jerebu Terhadap Tubuh Badan Anda

Jerebu bukan sekadar menyebabkan ketidakselesaan. Kesan kesihatan akibat pendedahan PM2.5 telah didokumentasikan dengan baik dan jauh melangkaui sistem pernafasan.

1. Kesan Terhadap Sistem Pernafasan

Apabila zarah PM2.5 disedut, ia menembusi jauh ke dalam saluran pernafasan dan mencapai alveolus, iaitu kantung udara kecil di dalam paru-paru tempat pertukaran oksigen berlaku. Pendedahan jangka pendek boleh menyebabkan:

• Kerengsaan pada mata, hidung dan tekak
• Batuk dan peningkatan kahak
• Sesak nafas dan sukar bernafas
• Rasa tertekan atau tidak selesa di dada
• Memburuknya keadaan pernafasan sedia ada seperti asma dan penyakit pulmonari obstruktif kronik (PPOK)

Bagi mereka yang sudah mempunyai masalah pernafasan, bahkan paras IPU sederhana pun boleh memburukkan gejala.

2. Kesan Terhadap Sistem Kardiovaskular

Inilah yang sering tidak disangka ramai orang. Menurut peringatan Kementerian Kesihatan Malaysia, zarah halus dalam jerebu boleh menembusi jauh ke dalam paru-paru dan setelah disedut, mungkin memasuki aliran darah. Ia kemudian boleh berinteraksi dengan kolesterol “jahat” dan menyumbang kepada keradangan serta kesan memudaratkan yang lain. Pendedahan berpanjangan dikaitkan dengan:

• Penebalan dinding arteri yang dipercepatkan
• Peningkatan risiko serangan jantung dan strok
• Kadar kematian kardiovaskular yang lebih tinggi
• Peningkatan risiko diabetes

Penyelidikan yang diterbitkan dalam pangkalan data National Institutes of Health mendapati bahawa pendedahan PM2.5 dikaitkan dengan peningkatan lawatan ke jabatan kecemasan akibat sindrom koronari akut, kegagalan jantung akut dan strok. Penghidap penyakit jantung sedia ada amat terdedah, bahkan dalam episod jerebu jangka pendek sekalipun.

3. Kesan Semasa Kehamilan

Peringatan Kementerian Kesihatan turut menyatakan bahawa pendedahan PM2.5 yang berpanjangan semasa kehamilan dikaitkan dengan hasil kehamilan yang buruk, termasuk berat lahir rendah dan kelahiran pramatang. Wanita hamil perlu mengambil langkah berjaga-jaga tambahan semasa tempoh jerebu dan berbincang dengan doktor sekiranya ada kebimbangan.

Siapa yang Paling Berisiko?

Walaupun jerebu memberi kesan kepada semua orang, kumpulan tertentu menghadapi risiko kesihatan yang lebih besar walaupun pada paras IPU yang lebih rendah, antaranya:

1. Kumpulan Berisiko Tinggi

• Kanak-kanak kecil: saluran pernafasan mereka masih dalam peringkat perkembangan dan mereka cenderung bernafas lebih laju, menyebabkan lebih banyak zarah disedut berbanding berat badan mereka. Sekolah-sekolah di Pulau Pinang telah diarahkan untuk menghentikan semua aktiviti luar rumah apabila IPU melebihi 100.
• Warga emas: kapasiti paru-paru yang berkurangan dan kemungkinan lebih tinggi menghidap masalah jantung atau pernafasan yang mendasari.
• Wanita hamil: disebabkan risiko yang telah dinyatakan di atas bagi ibu dan bayi.
• Penghidap masalah pernafasan sedia ada seperti asma, PPOK atau bronkiektasis.
• Penghidap penyakit kardiovaskular seperti penyakit arteri koronari atau kegagalan jantung.
• Penghidap diabetes: pendedahan PM2.5 boleh memburukkan kawalan paras gula dalam darah.

2. Nota untuk Orang Dewasa yang “Sihat”

Ramai yang beranggapan bahawa jerebu hanya berbahaya kepada kumpulan berisiko tinggi, namun ini tidak sepenuhnya tepat. Kementerian Kesihatan telah menyatakan bahawa pendedahan PM2.5 yang berpanjangan atau pada kepekatan tinggi turut boleh memberi kesan kepada orang dewasa yang sihat. Sekiranya anda menghabiskan masa yang lama di luar rumah semasa episod jerebu, langkah-langkah pencegahan dalam bahagian berikut turut terpakai untuk anda.

Cara Melindungi Diri Semasa Jerebu

1. Kurangkan Pendedahan di Luar Rumah

• Semak IPU di portal APIMS JAS sebelum keluar, dan semak semula sepanjang hari kerana bacaan berubah setiap jam.
• Hadkan aktiviti luar rumah yang berpanjangan atau berat apabila IPU melebihi 100.
• Pindahkan senaman dan aktiviti luar rumah ke dalam rumah jika boleh.
• Tutup pintu dan tingkap apabila kualiti udara di luar sedang buruk.
• Tukar penghawa dingin kenderaan dan rumah kepada mod peredaran dalaman.

2. Pakai Pelitup Muka yang Betul

Ini adalah salah satu aspek perlindungan jerebu yang paling kerap disalah faham. Menurut Kementerian Kesihatan Malaysia, zarah jerebu boleh sekecil 2.5 mikrometer. Pelitup muka pembedahan biasa atau pelitup kain tidak mampu menapis zarah sekecil ini. Hanya respirator N95 atau setara yang dipasang dengan rapat yang berkesan menapis PM2.5 apabila pendedahan tidak dapat dielakkan.

Nota penting penggunaan pelitup muka N95:

• Pelitup muka mesti melekat rapat pada muka untuk berkesan. Janggut atau misai boleh mengganggu ketepatan pasangan.
• Respirator N95 meningkatkan rintangan pernafasan, yang boleh menyebabkan ketidakselesaan, keletihan atau sakit kepala. Ini perkara biasa bagi kebanyakan orang, namun rehat sekiranya perlu.
• Pelitup muka N95 tidak disyorkan untuk kanak-kanak kecil atau wanita hamil. Sekiranya anda termasuk dalam kategori ini, utamakan untuk kekal di dalam rumah.
• Penghidap penyakit paru-paru atau jantung kronik yang berasa tidak selesa dengan N95 perlu berhenti menggunakannya dan berjumpa doktor.

3. Urus Kualiti Udara dalam Rumah

• Gunakan penapis udara dengan penapis HEPA di ruang tamu atau bilik tidur utama. Operasikan dalam bilik yang tertutup dan bukan cuba memurnikan seluruh rumah.
• Elakkan merokok di dalam rumah kerana ini menambah kadar zarah di dalam rumah di atas pencemaran jerebu dari luar.
• Buka tingkap hanya apabila kualiti udara di luar telah bertambah baik ke paras baik atau sederhana.

4. Jaga Kesihatan Umum Anda

• Kekal terhidrat dengan baik kerana air membantu badan mengatasi kesan kerengsaan daripada bahan pencemar udara.
• Basuh tangan dan muka selepas kembali ke dalam rumah.
• Kekalkan diet seimbang dengan pengambilan sayur-sayuran dan buah-buahan yang mencukupi.
• Sekiranya anda mengambil ubat secara tetap untuk keadaan jantung atau pernafasan, teruskan pengambilan mengikut preskripsi doktor dan ikut nasihat khusus doktor anda semasa tempoh jerebu.

Tanda Amaran yang Memerlukan Perhatian Perubatan

Sesetengah gejala semasa tempoh jerebu adalah ringan dan sementara. Namun ada yang merupakan tanda bahawa anda perlu segera berjumpa doktor.

1. Gejala yang Perlu Dipantau

• Kerengsaan ringan pada mata, hidung atau tekak yang reda apabila anda masuk ke dalam rumah, ini perkara biasa dan biasanya pulih dengan sendirinya.
• Batuk kering ringan atau sakit kepala semasa berada di luar rumah, pantau keadaan dan kurangkan masa di luar.

2. Gejala yang Memerlukan Perhatian Perubatan

• Batuk yang berterusan atau semakin teruk
• Sesak nafas atau kesukaran bernafas
• Rasa tertekan di dada atau sakit dada
• Sesak nafas yang tidak bertambah baik walaupun sudah berada di dalam rumah
• Memburuknya gejala asma, PPOK atau penyakit jantung sedia ada
• Sebarang tekanan pernafasan pada kanak-kanak kecil atau warga emas

Jangan tunggu sehingga gejala menjadi serius. Dapatkan nasihat perubatan sekiranya gejala berterusan, bertambah buruk atau menimbulkan kebimbangan. Anda boleh menghubungi pasukan kami di Sunway Medical Centre Penang untuk perundingan, atau hubungi kami di 04-373 9191.

Rumusan

Jerebu lebih daripada sekadar ketidakselesaan. Zarah halus dalam udara yang tercemar boleh memberi kesan kepada paru-paru, jantung dan kesihatan jangka panjang anda, terutamanya sekiranya anda termasuk dalam kumpulan berisiko tinggi atau banyak menghabiskan masa di luar rumah.

Langkah paling praktikal yang boleh anda ambil sekarang ialah menyemak bacaan IPU terkini di kawasan anda, mengurangkan pendedahan luar rumah yang tidak perlu apabila bacaan melebihi 100, dan mempertimbangkan penggunaan respirator N95 atau setara yang dipasang dengan rapat apabila pendedahan tidak dapat dielakkan.

Sekiranya anda atau ahli keluarga mengalami gejala yang membimbangkan, sila dapatkan nasihat perubatan dengan segera.

Rujukan

• Ministry of Health Malaysia – Usage of Personal Protection During Haze
• Ministry of Health Malaysia – Haze
• Department of Environment Malaysia – Air Pollutant Index Management System (APIMS)
• Malay Mail – Beyond the naked eye: What PM2.5 means for your health (20 August 2026)
• Malay Mail – Haze alert: Penang health exco advises face masks as API levels spike (25 August 2026)
• Malay Mail – Air quality worsens across Malaysia: 38 stations in unhealthy bracket (15 September 2026)
• Jandee K, et al. Association between air quality index and effects on emergency department visits for acute respiratory and cardiovascular diseases. National Institutes of Health. 2023.