Apakah Strok? Jenis, Punca & Statistik di Malaysia

Apakah Strok?

Strok berlaku apabila bekalan darah ke sebahagian otak tiba-tiba terhenti atau berkurangan, menyebabkan tisu otak tidak mendapat oksigen dan nutrien yang diperlukan. Tanpa aliran darah, sel-sel otak mula mati dalam masa beberapa minit.

Kesan strok bergantung kepada bahagian otak yang terjejas dan tahap kerosakan yang berlaku. Oleh kerana setiap bahagian otak mengawal fungsi yang berbeza, strok boleh menjejaskan:

Pergerakan
Pertuturan
Penglihatan
Ingatan
Kemampuan menelan
atau gabungan mana-mana daripada fungsi ini, bergantung kepada lokasi strok.

Strok merupakan punca kematian ketiga tertinggi di Malaysia, selepas penyakit jantung iskemia dan radang paru-paru. Strok juga adalah antara punca utama kecacatan jangka panjang.

Lelaki mengalami sakit kepala

Jenis-Jenis Strok

1. Strok Iskemia (Ischaemic Stroke)

Strok Iskemia

Strok iskemia berlaku apabila salur darah yang membekalkan otak tersumbat, biasanya oleh bekuan darah. Penyumbatan ini memotong aliran darah ke bahagian otak yang terletak di belakangnya, menyebabkan tisu tersebut kekurangan oksigen. Strok iskemia adalah jenis yang paling biasa, mencakupi kira-kira 76 hingga 85% daripada semua kes strok di Malaysia.

Bekuan darah yang menyebabkan strok iskemia boleh terbentuk melalui dua cara utama:

Bekuan terbentuk terus dalam otak (Strok Trombotik) — Bekuan boleh terbentuk di dalam arteri otak yang menyempit, sering kali akibat penumpukan deposit lemak dari semasa ke semasa.
Bekuan datang dari bahagian lain badan (Strok Embolik) — Bekuan terbentuk di tempat lain, lazimnya di dalam jantung, kemudian mengalir melalui saluran darah sehingga tersangkut di salur darah yang lebih kecil di otak.

2. Strok Hemoragik (Haemorrhagic Stroke)

Strok Hemoragik

Strok hemoragik berlaku apabila salur darah di dalam atau di sekitar otak pecah dan berdarah. Pendarahan ini bukan sahaja memutuskan bekalan darah kepada tisu otak di sekitarnya, malah menyebabkan tekanan terbina di dalam tengkorak yang boleh merosakkan sel-sel otak dengan lebih teruk. Walaupun kurang biasa berbanding strok iskemia, strok hemoragik cenderung lebih serius dan membawa risiko kematian atau kecacatan yang lebih tinggi.

Punca biasa strok hemoragik termasuk:

Tekanan darah tinggi — Tekanan darah tinggi yang tidak dikawal dalam jangka masa panjang secara beransur-ansur melemahkan dinding salur darah, menjadikannya lebih mudah pecah.
Aneurisme (Aneurysm) — Titik lemah pada dinding salur darah yang menggembung keluar dan boleh pecah serta mengalirkan darah ke tisu otak sekitarnya.
Malformasi arteriovenous (AVM) — Kumpulan salur darah yang tidak normal yang hadir sejak lahir dan boleh berdarah secara tiba-tiba tanpa amaran.

3. Serangan Iskemia Sementara (TIA) / Strok Ringan

Strok Ringan - Serangan Iskemia Sementara

Serangan iskemia sementara, atau lebih dikenali sebagai strok ringan, berlaku apabila aliran darah ke sebahagian otak tersekat buat sementara waktu. Gejalanya adalah sama seperti strok biasa, tetapi biasanya reda dengan sendirinya dalam masa beberapa minit hingga beberapa jam dan tidak meninggalkan kerosakan kekal yang kelihatan pada pemeriksaan pengimejan.

Walaupun gejalanya hilang sendiri, TIA tidak boleh dipandang ringan. Ia merupakan tanda amaran serius bahawa masalah salur darah yang sama boleh menyebabkan strok penuh yang kekal pada bila-bila masa.

Betapa Biasanya Strok di Malaysia?

Strok adalah masalah kesihatan awam yang serius dan semakin meningkat di Malaysia. Selain menduduki tempat ketiga punca kematian di peringkat nasional, data kemasukan hospital Kementerian Kesihatan Malaysia antara 2008 dan 2016 menunjukkan peningkatan ketara dalam insiden strok dalam kalangan mereka yang berusia di bawah 65 tahun, dengan lonjakan paling ketara berlaku dalam kumpulan umur 35 hingga 39 tahun, meningkat sebanyak 53.3% dalam kalangan lelaki dan 50.4% dalam kalangan wanita sepanjang tempoh tersebut.

Trend ini mencerminkan corak yang lebih luas di Malaysia dan rantau Asia Tenggara, di mana kadar tekanan darah tinggi, diabetes dan obesiti yang semakin meningkat menyumbang kepada berlakunya strok pada usia yang lebih muda berbanding sebelumnya.

Soalan Lazim

Adakah strok boleh diwarisi?

Strok itu sendiri tidak diwarisi secara langsung, tetapi beberapa faktor risiko yang meningkatkan kemungkinan mendapat strok boleh bersifat keturunan dalam keluarga, termasuk tekanan darah tinggi, diabetes, kolesterol tinggi dan keadaan jantung tertentu. Sekiranya terdapat ahli keluarga terdekat yang pernah mengalami strok, adalah disyorkan untuk berbincang dengan doktor mengenai risiko peribadi anda, terutamanya jika beberapa orang ahli keluarga terdekat pernah terjejas.

Adakah strok sentiasa menyebabkan kecacatan kekal?

Tidak semestinya. Pemulihan selepas strok berbeza-beza bergantung kepada keterukan serangan, bahagian otak yang terjejas, seberapa cepat rawatan diterima dan kualiti pemulihan yang dijalani selepasnya. Sesetengah pesakit boleh pulih sepenuhnya terutamanya selepas strok ringan atau rawatan yang cepat, manakala yang lain mungkin mengalami kesan jangka panjang pada pelbagai tahap. Rawatan awal dan pemulihan awal memainkan peranan yang besar dalam memaksimumkan pemulihan.

Bahagian otak mana yang paling kerap terjejas akibat strok?

Ini berbeza mengikut pesakit kerana strok boleh berlaku di mana-mana bahagian otak bergantung kepada salur darah mana yang terjejas. Walau bagaimanapun, strok yang menjejaskan hemisfera besar otak, terutamanya kawasan yang mengawal pergerakan dan pertuturan, lebih kerap ditemui kerana kawasan ini dibekalkan oleh arteri utama yang lebih kerap terlibat dalam strok berkaitan bekuan mahupun pendarahan.

Apakah perbezaan antara strok iskemia dan strok hemoragik?

Strok iskemia disebabkan oleh penyumbatan yang menghentikan aliran darah ke sebahagian otak, manakala strok hemoragik disebabkan oleh pendarahan yang merosakkan tisu otak secara langsung dan meningkatkan tekanan di dalam tengkorak. Memandangkan kedua-duanya mempunyai punca yang bertentangan, pendekatan rawatan yang diperlukan juga berbeza sepenuhnya. Itulah sebabnya pengimejan otak yang tepat sentiasa dilakukan sebelum sebarang rawatan strok dimulakan.

Bolehkah golongan muda mendapat strok?

Boleh. Walaupun risiko strok meningkat dengan usia, ia bukan terhad kepada warga emas sahaja. Data hospital di Malaysia menunjukkan peningkatan yang jelas dalam kes strok dalam kalangan mereka yang berusia 30-an dan 40-an, seringkali dikaitkan dengan tekanan darah tinggi yang tidak terkawal, diabetes, masalah jantung atau faktor gaya hidup. Memandangkan strok masih dianggap penyakit orang tua, gejala pada pesakit muda kadangkala diabaikan atau disalah tafsir, yang boleh melambatkan rawatan segera.

Dari Kefahaman kepada Tindakan

Memahami apa itu strok dan menyedari bahawa ia boleh berlaku kepada sesiapa sahaja pada sebarang usia adalah langkah pertama untuk bertindak dengan cepat apabila ia paling diperlukan. Mengetahui tanda-tanda amaran dan cara bertindak balas boleh memberi kesan yang besar terhadap pemulihan.

Ketahui lebih lanjut mengenai penjagaan strok di Pusat Strok kami di Pulau Pinang